Misschien een beetje zeikerig. Het gaat natuurlijk niet om de duurzame eieren of honing, maar om het duurzame proces. Dat snap ik. Hoe de term duurzaam wordt gebruikt in het verband van een proces lijkt dan logischer. In de vorm van een kip die eieren legt, zal het proces van alle kippen samen duurzaam genoemd kunnen worden. Zij blijven nou eenmaal wel eieren leggen, dat is ten slotte hun natuur. Maar deze kip gaat niet langer leven. Het woord duurzaam dat dit ei draagt, zegt dan niks over hoe vrolijk de kip is. Het ei-leggende hennetje kan net zo goed in erbarmelijke omstandigheden opgesloten zitten.

 

 

Bovendien heeft de betekenis “wat lang blijft bestaan, met een lange levensduur” ook iets degelijks. Iets dat duurzaam is, blijft voor een hele lange periode in de zelfde staat, het blijft. Duurzaam is daarmee een statisch begrip. Het beweegt of evolueert niet. Het blijft gewoon heel lang, op dezelfde plek, van dezelfde kwaliteit. Daarmee zou duurzaam eigenlijk een neutraal begrip moeten zijn.

 

 

Toch klinkt het woord “duurzaam” groen en goed. Het klinkt als een grasweide met schaapjes. Als veel bijen in een bloemenweide. Het klinkt als onbespoten tomaten en eerlijk geteelde koffie. Het klinkt als kippen die rondscharrelen en varkens met een grote modderpoel. Het klinkt als slaafvrije chocolade en als lasagne zonder vleespony’s. Het idee om duurzaam voor al deze idyllische taferelen te gebruiken is niet gek. We willen natuurlijk dat onze kleinkinderen ook nog een aarde hebben waar zij kunnen wonen en leven. In dit droombeeld voor de toekomst zijn al deze eerder genoemde idealen dan ook werkelijkheid. De term duurzaam wil daarmee dus eigenlijk zeggen dat het product wat je koopt, bijdraagt aan een aarde die lang blijft bestaan of een wereld met een lange levensduur.

Een deel van de reden van het succes van de term “duurzaam” is het gevoel dat de consument krijgt bij het kopen van duurzame producten. Je levert ten slotte een bijdrage aan ons mondiaal ideaal, voor onze àchterachterkleinkinderen. Een kleine bijdrage aan de hoop dat over 120 jaar de aarde er nog appetijtelijker door het heelal draait.

 

 

In deze vertaling is het begrip duurzaam dus heel hoopvol. Ons idyllische beeld van duurzaamheid staat niet in lijn met de huidige betekenis. Immers leven wij nog niet in het paradijselijke droombeeld wat het woord duurzaam nu nog wel eens oproept. Er is nog groei, evolutie en ontwikkeling nodig om bij dit droombeeld uit te komen. Daarom vind ik duurzaam een te statisch begrip voor wat er vaak bedoeld wordt. Zo kunnen we ten slotte alles duurzaam noemen zonder een steek dichter bij ons ideaal beeld te komen. Maar zou de het woord zelf dan niet veranderd moeten worden?

 

 

Mijn moeder heeft me altijd geleerd dat ik best ergens commentaar op mag hebben, maar dat ik dan wel met een alternatief komen. Dus hier komtie;

Baatzaam: bijv. Naamw. (van zaken) die een bijdrage leveren aan de verbetering van zowel de menselijke als ecologische wereld.

 

In tegenstelling tot duurzaam heeft baatzaam als definitie niet een status quo maar een verbetering, bijdrage of ontwikkeling. Er zijn meerdere partijen of factoren die baat hebben bij de zaak die baatzaam genoemd wordt. Zo weet je bij een baatzaam ei wel degelijk dat de kip niet in erbarmelijke omstandigheden een eitje heeft geproduceerd. Baatzame koffie zal op een eerlijke manier geteeld zijn en een baatzaam bier zal gemaakt zijn in een productie proces waarbij ook de restproducten een nuttige bestemming hebben gekregen. Waar het woord duurzaam vooral aangeeft dat iets er gewoon is, geeft baatzaam aan dat datzelfde iets gewoon goed is.

 

 

Kortom, hoewel het woord duurzaam een goede, hoopvolle lading heeft gekregen, stijgt de verwarring. Het woord is van z’n oorspronkelijke betekenis afgeraakt. Daarom stel ik voor het nieuwe woord baatzaam in te voeren. Minder statisch en open voor ontwikkeling en verbetering.

 

 

 

Terug naar het overzicht

 

 

Door Berber

 

Zo’n vijf jaar geleden was je goed bezig als je praatte over duurzaamheid. Geen nieuw woord. Wel een woord dat z’n betekenis in de weg zit. Letterlijk betekent duurzaamheid: “(van zaken) wat lang blijft bestaan, met een lange levensduur”. Deze definitie zegt verder niks over milieu of natuur. Dat is eigenlijk ook direct waar het gebruik van het woord duurzaam de mist in gaat.

 

Hoe vaak wordt er wel niet gesproken over duurzame kip, eieren, rookworsten, brood, bier, honing, chocolade, of koffie. Eigenlijk heeft ieder product wel een duurzame variant. Kijkend naar de definitie “wat lang blijft bestaan, met een lange levensduur”, is de term duurzaam in combinatie met eten op z’n minst opmerkelijk. Tenzij je een voorraad eten aan legt voor de mogelijke ondergang van de wereld en daarmee jouw gekochte producten een lange levensduur geeft, voelt de combinatie vreemd.

 

Duurzaam is niet duurzaam

Met de Kaassmaker kun je thuis zelf eenvoudig kaas maken. 
De Smakerij is druk bezig om de pers via een  crowdfinding actie te financieren.
Schrijf je via een nieuwsbrief in om op de hoogte te blijven. Zo hoor je als eerste wanneer de crowdfunding actie van start gaat!